Διαθεματικό (Γυμνάσιο)
Κατεβάστε σε μορφή PDF
 3 ώρες

Ακουστική Οικολογία: Ηχοτοπίο του Δάσους

Γενική περιγραφή περιεχομένου: 

Ο τρόπος προσέγγισης του θέματος θα γίνει με μία διαδικασία που θα ενσωματώνει την έρευνα, την περιπέτεια και τη δημιουργικότητα. Αρχικά, οι μαθητές θα αναγνωρίσουν και θα χαρακτηρίσουν ήχους από την καθημερινή τους ζωή, εστιάζοντας στη σημαντικότητα των ήχων και στην επιρροή που έχουν πάνω στην ποιότητα της ανθρώπινης ζωής. Στη συνέχεια, θα δημιουργήσουν ηχητικούς χάρτες της τάξης και του σχολείου τους, ενώ θα πραγματοποιήσουν ηχητικό περίπατο σε ένα δάσος, σε κάθε περίπτωση καταγράφοντας τους ήχους που χαρακτηρίζουν τα διαφορετικά ηχοτοπία. Το σενάριο θα ολοκληρωθεί με τη μουσική (ανα)σύνθεση και τον αυτοσχεδιασμό πάνω στους ήχους του δάσους, χρησιμοποιώντας με δημιουργικό τρόπο μουσικά όργανα, τη φωνή, ηχοποιητικά αντικείμενα κι εφαρμόζοντας βασικές αρχές της σύνθεσης μουσικής.

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Butler, T. (2006). A walk of art: the potential of the sound walk as practice in cultural geography. Social and Cultural Geography, 7(6): 889—908.

Ετκμετσόγλου, Ι. (2009). Η Ακουστική Οικολογία στο Σχολείο: Το Δάσος ως Πηγή και Διαμορφωτής των Ήχων του Περιβάλλοντος. Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Διεπιστημονικού ΣυνεδρίουΤέχνης και Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: Η Τέχνη ως εργαλείο εκπαίδευσης για το περιβάλλον. Παιδαγωγικές/Εκπαιδευτικές προσεγγίσεις για το Δάσος/Δέντρο & την Ανακύκλωση, σ. 58-65. Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Αττικής και Ίδρυμα Ευγενίδου.

Ετκμετσόγλου, Ι. (2014). Βασική ορολογία Ακουστικής Οικολογίας για παιδιά και ενήλικες: το ηχοτοπίο & οι σημασίες των ήχων του. Κέρκυρα: Ελληνική Εταιρεία Ακουστικής Οικολογίας.

Schafer, R. M. (1977). The Soundscape: Our Sonic Environment and the Tuning of the World. Rochester, Vermont: Destiny Books.

Σχοινά, Κ. Δ. (2015). Περίπατος σε αστικά ηχοτοπία: μια διδακτική πρόταση. Πρακτικά 7ου Πανελλήνιου Συνεδρίου ΠΕΕΚΠΕ, Βόλος.

 

Σχετικές ιστοσελίδες

http://sounds.bl.uk/sound-maps/

http://www.acousticecology.org/

http://wfae.proscenia.net/

http://www.sfu.ca/sonic-studio/srs/index2.html

http://gym-mous-tripol.ark.sch.gr/soundtrack/soundtrack.html

 

Εκπαιδευτικό Πρόβλημα: 

Στη σημερινή εποχή της εικόνας είναι απαραίτητη η ανάδειξη των υπόλοιπων "παραγκωνισμένων" αισθήσεων, όπως είναι η ακοή, για την επίτευξη της βίωσης πιο ολοκληρωμένων δι-αισθητηριακών εμπειριών. Όσον αφορά το μάθημα της μουσικής, ένας από τους βασικούς στόχους των προγραμμάτων σπουδών είναι η σύνθεση. Ο στόχος αυτός αναφέρεται στη δημιουργία πρωτότυπης μουσικής με τέτοιο τρόπο, ώστε να ικανοποιούνται τα αισθητικά πρότυπα των μαθητών και να δίνεται η δυνατότητα επικοινωνίας συναισθημάτων και ιδεών. Συχνά, όμως, ο στόχος αυτός παραμελείται στην καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία λόγω της φαινομενικής δυσκολίας που παρουσιάζει, ενώ δεν δίνεται η ευκαιρία στους μαθητές να βιώσουν τη χαρά της δημιουργίας, παραμένοντας τελικά απλοί ακροατές της τέχνης της μουσικής. Στον τομέα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, η ακουστική οικολογία αποτελεί ένα καινούργιο επιστημονικό και καλλιτεχνικό ρεύμα με κύριο σκοπό την ενημέρωση του ανθρώπου για τη σημασία που έχουν οι ήχοι του περιβάλλοντος (αστικού, φυσικού, οικογενειακού κ.ο.κ.) στην προσωπική του ευημερία και ευμάρεια. Δεδομένου, ότι η αίσθηση της ακοής έχει ιδιαίτερα παραμεληθεί, το αποτέλεσμα είναι ότι ο άνθρωπος έχει ελάχιστα βοηθήσει στη διατήρηση ενός ακουστικού περιβάλλοντος υψηλής ποιότητας, με άμεσες συνέπειες στην υποβάθμιση της καθημερινής του ζωής, όπως είναι η διαρκής έκθεση σε θορύβους μεγάλης διάρκειας και έντασης.

Το παρόν σενάριο σχεδιάστηκε με στόχο την ανάπτυξη της ενεργητικής ακρόασης και την ευαισθητοποίηση των μαθητών πάνω στους ήχους και τα ηχοτοπία που μας περιβάλλουν. Επιδιώκει τη συνειδητοποίηση της σπουδαιότητας της ακουστικής εμπειρίας, η οποία μπορεί να συμβάλει στην αίσθηση του «ανήκειν» στο περιβάλλον και στην έγερση της επιθυμίας για την αποτελεσματική προστασία του. Επιπλέον, αποβλέπει στο να βοηθήσει τους μαθητές να ανακαλύψουν τον αόρατο, αλλά μαγικό κόσμο των ήχων. Τέλος, επιδιώκει να αξιοποιηθεί το πρωτογενές αυτό υλικό στη σύνθεση πρωτότυπης μουσικής κι έκφρασης συναισθημάτων μέσα από δημιουργικούς και καινοτόμους τρόπους.

 

Φάσεις Ψηφιακού Σεναρίου: 
15 λεπτά
Φάση 1: Εισαγωγή στην ακουστική οικολογία: Ηχοτοπία
Χώρος Διεξαγωγής: τάξη
30 λεπτά
Φάση 2: Ηχητικός χάρτης της τάξης και του σχολείου μας
Χώρος Διεξαγωγής: τάξη, εσωτερικός κι εξωτερικός χώρος σχολείου
45 λεπτά
Φάση 3: Ηχητικός περίπατος σε ένα δάσος
Χώρος Διεξαγωγής: ένα δάσος ή κάποιο πάρκο
45 λεπτά
Φάση 4: Σύνθεση ενός ηχοτοπίου δάσους
Χώρος Διεξαγωγής: τάξη
Διδακτικοί Στόχοι: 
  1. Να καταγράψουν ήχους της περιοχής και της καθημερινότητάς τους
  2. Να αναγνωρίζουν και να αξιολογούν τους ήχους του περιβάλλοντος μέσω της αίσθησης της ακοής
  3. Να αντιληφθούν την αξία που έχει η αίσθηση της ακοής για την ανθρώπινη ζωή
  4. Να χαρακτηρίζουν και να αξιολογούν ήχους και μουσική χρησιμοποιώντας κατάλληλους όρους
  5. Να αυτοσχεδιάσουν δημιουργώντας τη δικιά τους μουσική σύνθεση
Λέξεις κλειδιά που χαρακτηρίζουν τη θεματική του σεναρίου: 
Δάσος
ακουστική οικολογία
μουσική
ήχοι
ηχοτοπίο
μουσική σύνθεση
μουσικός αυτοσχεδιασμός
Υλικοτεχνική υποδομή: 
Η πρώτη φάση του εκπαιδευτικού σεναρίου μπορεί να γίνει στην αίθουσα πληροφορικής ή στην τάξη με τη χρήση του διαδραστικού πίνακα ή κάποιου laptop. Για τις υπόλοιπες φάσεις είναι απαραίτητη κάποια συσκευή ηχογράφησης, (π.χ. digital recorder, κινητό τηλέφωνο με δυνατότητα ηχογράφησης, laptop με ενσωματωμένο μικρόφωνο), συσκευή με δυνατότητα αναπαραγωγής αρχείων μουσικής (π.χ. cd-player, σταθερός υπολογιστής ή laptop, κινητό τηλέφωνο), διάφορα μουσικά όργανα και ηχοποιητικά αντικείμενα, χρώματα και μολύβια, λευκές κόλλες (μέγεθος Α3) και φωτογραφική μηχανή.
Δημιουργός Σεναρίου: ΚΥΡΙΑΚΗ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΥ (Εκπαιδευτικός)