Γεωγραφία (ΔΕ) (Γυμνάσιο)
Κατεβάστε σε μορφή PDF
 2 ώρες

O ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ

Γενική περιγραφή περιεχομένου: 

 1.  ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Το σενάριο αφορά το γνωστικό αντικείμενο της Γεωλογίας – Γεωγραφίας και ειδικότερα στη μελέτη του πληθυσμού της γης και να αντιληφθούν τις πολλές σχέσεις και αλληλεξαρτήσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των ανθρώπινων ομάδων και του περιβάλλοντος.

2. ΤΑΞΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ

Γεωλογία- Γεωγραφία Α΄ τάξης Γυμνασίου

3. ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Το σενάριο αυτό επιχειρεί  την επίτευξη των διδακτικών στόχων του Α.Π.Σ. της Γεωλογίας –Γεωγραφίας της Α΄ Γυμνασίου  για την ενότητα «ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ» υποενότητα «πληθυσμός»

4.  ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ

Προτείνεται η εφαρμογή του σεναρίου να πραγματοποιηθεί στο εργαστήριο της πληροφορικής, οι μαθητές να εργαστούν σε ομάδες των 3-4 ατόμων με τον ανάλογο αριθμό Η/Υ. Είναι δύσκολο όμως οι καθηγητές που διδάσκουν γεωγραφία να έχουν στη διάθεσή τους το εργαστήριο πληροφορικής.

 Εναλλακτικά προτείνεται το σενάριο να πραγματοποιηθεί  με την βοήθεια ενός βιντεοπροβολέα και ενός υπολογιστή στην αίθουσα διδασκαλίας (ή καλύτερα με τη βοήθεια του διαδραστικού πίνακα που υπάρχει στα περισσότερα γυμνάσια ). Στην περίπτωση αυτή προτείνεται οι μαθητές να συγκροτούν  ανομοιογενείς  ομάδες  4-5 ατόμων που κάθονται αντικριστά γύρω από τα θρανία τους.  Έτσι επιτυγχάνεται μεγαλύτερη αλληλεπίδραση, αμεσότητα και ανάληψη ρόλων από τους μαθητές (γραμματέας, συντονιστής, παρουσιαστής), ρόλοι που θα εναλλάσσονται κατά τη διάρκεια του σχ. έτους.(Σε αυτή τη διάταξη  χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή από τον εκπαιδευτικό γιατί οι μαθητές μπορεί να παρασυρθούν σε συζητήσεις άσχετες με τις δραστηριότητες του μαθήματος). 

5. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

Θα δοθούν φύλλα εργασίας με τη μορφή «Διερεύνηση απόψεων μαθητών ή πρόκληση του ενδιαφέροντος των μαθητών- παρατήρηση –συμπεράσματα »

6.  ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

Από τεχνολογικής άποψης

Θεωρείται σημαντικό οι μαθητές να κατέχουν βασικές γνώσεις Η/Υ και να είναι εξοικειωμένοι με το περιβάλλον των Windows όπως και με τη χρήση του  διαδικτύου.

ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ – ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Απαιτείται επίσης  η χρήση του ηλεκτρονικού βιβλίου μέσω σύνδεσης με το διαδίκτυο.

7.   ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Ως προς το γνωστικό αντικείμενο

       Οι μαθητές να είναι ικανοί να κατανοήσουν ότι

  • Η κατανομή των ανθρώπων πάνω στην επιφάνεια του πλανήτη είναι ανομοιόμορφη και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες (φυσικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς και ιστορικούς)
  • Η μεταβολή ενός πληθυσμού στον χρόνο εξαρτάται κατά βάση από τη σχέση γεννήσεων και θανάτων

Να αντιληφθούν

  • Την   συνεχή αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση ανθρώπου και χώρου.
  • την αναγκαιότητα μελέτης της εξέλιξης  του πληθυσμού, με τη συμβολή της επιστήμης της δημογραφίας,  για τον καλύτερο προγραμματισμό των μελλοντικών ενεργειών μας.

 

  • Να είναι ικανοί να υπολογίζουν την αριθμητική και την φυσιολογική πυκνότητα και να τις συνδέουν με το χώρο και τα αγαθά που έχει στη διάθεσή του ο κάθε άνθρωπος στις διάφορες περιοχές της γης.
  • Να γνωρίσουν  το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας
  • Να αντιλαμβάνονται ότι ο μεγάλος  πληθυσμός μας χώρας μπορεί να αποτελεί δύναμη αλλά και αδυναμία .

Ως προς τη διαδικασία μάθησης

Επιδιώκεται οι μαθητές

  • Να καλλιεργήσουν κοινωνικές δεξιότητες, μέσα από τη συνεργασία τους με τις  ομάδες και την ενεργό αλληλεπίδρασή τους.
  • Να ενθαρρυνθούν  στην αυτενέργεια και στην οικοδόμηση της γνώσης από τους ίδιους.
  • Να εξασκηθούν σε δεξιότητες που χρησιμοποιούνται στην επιστημονική έρευνα (παρατήρηση, περιγραφή, σύγκριση, διατύπωση υποθέσεων και εξαγωγή συμπερασμάτων).

8.  ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ

Δύο διδακτικές ώρες , με εφαρμογή ανάλογων φύλλων εργασίας .

9.  ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

9.1.  ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Ο σχεδιασμός του σεναρίου βασίζεται στις αρχές του εποικοδομισμού (PIAGET)  και του κοινωνικού εποικοδομισμού (VYGOTSKY) σύμφωνα με τις οποίες η διδακτική προσέγγιση:

  1. Ξεκινά με την ανάδειξη των αρχικών αντιλήψεων και την πρόκληση του ενδιαφέροντος των μαθητών
  2. Προχωρά, μέσω της επιλογής κατάλληλων δραστηριοτήτων, στον έλεγχο των αντιλήψεων αυτών, αποσκοπώντας είτε στην επιβεβαίωσή τους ,είτε στη διάψευσή τους μέσω της γνωστικής σύγκρουσης που θα προκύψει.
  3. Οι μαθητές εργάζονται σε ομάδες και ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι συντονιστικός, ενθαρρυντικός, υποστηρικτικός, καθοδηγητικός αλλά ταυτόχρονα είναι άμεσος και σημαντικός. Μέσω της επικοινωνίας εκπαιδευτικού – μαθητών δεν εξυπηρετείται μόνο η μεταφορά γνώσεων με τη βοήθεια ης τεχνολογίας από τον εκπαιδευτικό στον μαθητή, αλλά επιτυγχάνεται η γνωστική επεξεργασία μέσω των δυνατοτήτων που η ίδια η τεχνολογία παρέχει στην ανάλυση και την (ανα) κατασκευή των νέων εννοιών.

9.2.  ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΤΠΕ

Η χρήση των ΤΠΕ επιτρέπει τη μελέτη, εντός της σχολικής τάξης, πολύπλοκων φαινομένων, που εξελίσσονται σε βάθος χρόνου και σε συνθήκες που δύσκολα προσεγγίζονται, με τη χρήση προσομοιώσεων,  την παρατήρηση- σύγκριση ,την ανάλυση  γραφημάτων, ώστε ο μαθητής να οδηγείται  στην οικοδόμηση της νέας γνώσης.

Η πλοήγηση στο διαδίκτυο,  δίνει τη δυνατότητα προσέγγισης  μεγάλου όγκου πληροφοριών, που βοηθούν στην εμπέδωση της νέας γνώσης.

Οι ΤΠΕ διευκολύνουν την κατανόηση εννοιών και συμβάλλουν στην ανάπτυξη ικανοτήτων ερμηνείας φαινομένων, καλύπτοντας έτσι το κενό που αφήνουν σε αυτούς τους τομείς οι παραδοσιακές μορφές διδασκαλίας.

9.3.  ΤΟ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

Το προτεινόμενο σενάριο πραγματοποιείται στην αίθουσα Η/Υ μέσα σε 2 διδακτικές ώρες και ακολουθεί τη διδακτική προσέγγιση που προτείνει το σχολικό βιβλίο.

Η προτεινόμενη οργάνωση της διδασκαλίας στηρίζεται σε δύο φύλλα εργασίας, με τα οποία οι μαθητές καθοδηγούνται να εκφράσουν τις αντιλήψεις τους για τα φαινόμενα, να υποθέσουν, να παρατηρήσουν, να συγκρίνουν, να μελετήσουν και να καταλήξουν σε συμπεράσματα.

Προηγείται η μελέτη της ιστορικής  εξέλιξης του πληθυσμού, ακολουθεί η μελέτη των όρων δημογραφία, γεννητικότητα, θνησιμότητα και έπονται αριθμητική ,φυσιολογική πυκνότητα, δημογραφικό πρόβλημα, προβλήματα μεγάλου πληθυσμού.Τέλος με το φύλλο εργασίας-αξιολόγησης εκτιμάται το αποτέλεσμα της διδασκαλίας.

Βιβλιογραφία:

 Παυλόπουλος Κοσμάς ,Γαλάνη Αποστολία. Γεωλογία- Γεωγραφία Α΄Γυμνασίου ΟΕΔΒ Έκδοση Β΄. Αθήνα 2010.

ΕΑΙΤΥ (2010)- Υλικό επιμόρφωσης κλάδου ΠΕ04.   Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη.  Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στα Κέντρα Στήριξης Επιμόρφωσης.  Τεύχος 5: Κλάδος ΠΕ04,  Β’ Έκδοση, ΕΑΙΤΥ, Τομέας Επιμόρφωσης & Κατάρτισης, Πάτρα, Δεκέμβριος  2010

Ματσαγγούρας, Γ. Η. (2000) Θεωρία και Πράξη της διδασκαλίας, Τ.Β’. Στρατηγικές Διδασκαλίας. Η κριτική σκέψη στη διδακτική πράξη. Αθήνα: Gutemberg, 2000.

Ματσαγγούρας, Γ. Η. (1999) Θεωρία και Πράξη της διδασκαλίας. Η Σχολική Τάξη. Χώρος. Ομάδα. Πειθαρχία. Μέθοδος. Αθήνα: Γρηγόρης.

Ράπτης Α.,Ράπτη Α. Μάθηση και διδασκαλία στην εποχή της πληροφορίας.Ολική προσέγγιση, τόμος Α΄,εκδ. Νέων Τεχνολογιών. Αθήνα. 2004.

Χρυσαφίδης, Κ. (1991). Σύγχρονοι διδακτικοί προβληματισμοί, Αθήνα, Σμυρνιωτάκης

wikipedia.

 

 

 

Εκπαιδευτικό Πρόβλημα: 

Οι μαθητές να γνωρίσουντους παράγοντες που επηρεάζουν την αριθμητική εξέλιξη του πληθυσμού της γη στο χρόνο.

Φάσεις Ψηφιακού Σεναρίου: 
15 λεπτά
Φάση 1: πρόκληση ενδιαφέροντος-εισαγωγή
Χώρος Διεξαγωγής: αίθουσα διδασκαλίας ή αίθουσα Η/Υ
30 λεπτά
Φάση 2: παράγοντες που επηρεάζουν την αύξηση του πληθυσμού
Χώρος Διεξαγωγής: Αίθουσα διδασκαλίαςή αίθουσα Η/Υ
20 λεπτά
Φάση 3: Πληθυσμιακή πυκνότητα
Χώρος Διεξαγωγής: Αίθουσα διδασκαλίαςή αίθουσα Η/Υ
20 λεπτά
Φάση 4: Δημογραφικό πρόβλημα. / Υπερπληθυσμός. Αξιολόγηση
Χώρος Διεξαγωγής: Τάξη ή αίθουσα Η/Υ.
Διδακτικοί Στόχοι: 
  1. Να αντιληφθούν ότι η μεταβολή ενός πληθυσμού είναι συνάρτηση της σχέσης γεννήσεων-θανάτων.
  2. Να αναγνωρίζουν τους παράγοντες που επηρεάζουν την αριθμητική εξέλιξη του πληθυσμού .
  3. Να αντιλαμβάνονται το ρόλο της δημογραφίας στην στον προγραμματισμό των μελλοντικών ενεργειών μας.
  4. Να διαπιστώσουν ότι η κατανομή των ανθρώπων στην επιφάνεια της γης είναι ανομοιόμορφη .
  5. Να γνωρίσουν τις συνιστώσες και τις επιπτώσεις του δημογραφικού προβλήματος και του υπερπληθυσμού.
Λέξεις κλειδιά που χαρακτηρίζουν τη θεματική του σεναρίου: 
πληθυσμός
δημογραφία
γεννητικότητα
θνησιμότητα
αριθμητική πυκνότητα
φυσιολογική πυκνότητα
δημογραφικό πρόβλημα.
Υλικοτεχνική υποδομή: 
βιντεοπροβολέας και υπολογιστής ή Η/Υ στο εργαστήριο πληροφορικής.
Δημιουργός Σεναρίου: Άννα Πετσούκη (Εκπαιδευτικός)