Βιολογία (Γυμνάσιο)
Κατεβάστε σε μορφή PDF
 1 ώρα

Η αναπνοή στα φυτά

Γενική περιγραφή περιεχομένου: 

Το παρόν σενάριο αναφέρεται στην διδασκαλία της λειτουργίας της αναπνοής των φυτών στην Α' Γυμνασίου. Σύμφωνα με τις οδηγίες διδασκαλίας της Βιολογίας Α' Γυμνασίου, προτείνεται να διδάσκεται η αναπνοή των φυτών μετά τη φωτοσύνθεση και την κυτταρική αναπνοή, ώστε οι μαθητές  να συσχετίσουν τη φωτοσύνθεση με την αναπνοή ως τις δύο διαδικασίες με τις οποίες παράγεται και καταναλώνεται οξυγόνο αντίστοιχα.

Προϋπάρχουσες γνώσεις: Οι μαθητές έχουν διδαχθεί τις διαδικασίες της φωτοσύνθεσης και της κυτταρικής αναπνοής.

Ανάλυση σεναρίου: Το σενάριο εξελίσσεται σε μία διδακτική ώρα και αποτελείται από τρεις φάσεις. Τα υλικά διδασκαλίας είναι φυλλάδια εργασίας, ηλεκτρονικές υπολογιστές και βιντεοπροβολέας. Οι μαθητές εργάζονται σε ομάδες (ομαδοσυνεργατική μεθοδος) στο εργαστήριο υπολογιστών. Κάθε ομάδα μαθητών χρησιμοποιεί έναν υπολογιστή.  Εναλλακτικά, μπορεί να γίνει στην τάξη με φυλλάδια εργασίας και προβολή της παρουσίασης σε διαδραστικό πίνακα (smartboard). Η διδακτική μέθοδος του σεναρίου αξιοποιεί τις δυνατότητες που προσφέρουν οι Τ.Π.Ε. για ενεργητική μάθηση.

Πρώτη φάση: Επιδιώκεται η διερεύνηση των προηγούμενων γνώσεων, η ενεργοποίηση και η εμπλοκή των μαθητών. Οι μαθητές ανακαλούν προηγούμενες γνώσεις και σχολιάζουν καθιερωμένες αντιλήψεις σχετικές με το αντικείμενο της διδασκαλίας (π.χ. τα φυτά δεν πρέπει να βρίσκονται σε υπνοδωμάτια)

Δεύτερη φάση: Σκοπός είναι η ενσωμάτωση νέων γνώσεων με την ενεργή συμμετοχή των μαθητών. Χρησιμοποιείται διαδραστική παρουσίαση η οποία έχει ως αφετηρία προϋπάρχουσες γνώσεις και σταδιακά καθοδηγεί την ομάδα των μαθητών  στην εξαγωγή συμπερασμάτων.  Συγκεκριμένα:

  • Επισημαίνεται  η παρουσία των μιτοχονδρίων σε όλα τα κύτταρα των φυτών και η παρουσία χλωροπλαστών μόνο στα πράσινα μέρη
  • Τονίζεται ο ρόλος των στομάτων στην ανταλλαγή αερίων
  • Περιγράφεται η διαδικασία της κυτταρικής αναπνοής και διαχωρίζεται από την αυτήν της φωτοσύνθεσης

Τρίτη φάση: Σύνθεση, αναστοχασμός και αξιολόγηση. Οι μαθητές συνδυάζουν νέες και τις προηγούμενες γνώσεις για να απαντήσουν σε σύνθετα ερωτήματα. Η ομάδα αυτοαξιολογείται με σύντομο κουίζ ερωτήσεων. Καλούνται επίσης να ανασκευάσουν τις απαντήσεις που έδωσαν στις προηγούμενες φάσεις.

Εκπαιδευτικό Πρόβλημα: 

    Σκοπός του σεναρίου είναι να κατανοήσουν οι μαθητές την λειτουργία της αναπνοής στους φυτικούς οργανισμούς και να τη διαχωρίσουν από την λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Οι μαθητές του γυμνασίου συγχέουν συχνά τις δύο αυτές λειτουργίες και οδηγούνται σε παρανοήσεις και λανθασμένες αντιλήψεις.  Συνήθεις παρανοήσεις και αντιστάσεις των μαθητών είναι:

  • Ότι τα φυτά δεν αναπνέουν αλλά χρησιμοποιούν την φωτοσύνθεση για την παραγωγή ενέργειας.
  • Ότι τα ζώα εισπνέουν οξυγόνο και εκπνέουν διοξείδιο του άνθρακα, ενώ τα φυτά εισπνέουν διοξείδιο του άνθρακα και εκπνέουν οξυγόνο.
  • Τα φυτά αναπνέουν μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Φάσεις Ψηφιακού Σεναρίου: 
10 λεπτά
Φάση 1: Ενεργοποίηση - Έλεγχος γνώσεων
Χώρος Διεξαγωγής: Εργαστήριο υπολογιστών ή σχολική τάξη
15 λεπτά
Φάση 2: Διαδραστική παρουσίαση της αναπνοής των φυτών
Χώρος Διεξαγωγής: Εργαστήριο υπολογιστών ή σχολική τάξη
15 λεπτά
Φάση 3: Επέκταση - Αξιολόγηση
Χώρος Διεξαγωγής: Εργαστήριο υπολογιστών ή σχολική τάξη
Διδακτικοί Στόχοι: 
  1. Να διαπιστώνει την αλληλεπίδραση της θρέψης και της αναπνοής στην εξασφάλιση ενέργειας από τα φυτά
  2. Να συσχετίζει την πρόσληψη οξυγόνου και την αποβολή διοξειδίου του άνθρακα με την αναπνοή των φυτών
  3. Να συγκρίνει τις διαδικασίες της φωτοσύνθεσης και της αναπνοής και να προσδιορίζει τις διαφορές τους
  4. Να προσδιορίζει τον χρόνο διεξαγωγής της φωτοσύνθεσης και της αναπνοής μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο
Λέξεις κλειδιά που χαρακτηρίζουν τη θεματική του σεναρίου: 
Κυτταρική αναπνοή
φυτά
αναπνοή στα φυτά
Φωτοσύνθεση
οξυγόνο
ενέργεια
Υλικοτεχνική υποδομή: 
Φύλλα εργασίας, υπολογιστές, βιντεοπροβολέας
Δημιουργός Σεναρίου: Ευάγγελος Σταματέρης (Εκπαιδευτικός)