Χημεία (Γενικό Λύκειο)
Κατεβάστε σε μορφή PDF
 3 ώρες

Περιοδικός πίνακας των στοιχείων. Ηλεκτρονιακή δομή και περιοδικές ιδιότητες των στοιχείων.

Γενική περιγραφή περιεχομένου: 

Το παρόν διδακτικό σενάριο αφορά στη διδασκαλία της ενότητας "Περιοδικός Πίνακας των Στοιχείων" στην ομάδα προσανατολισμού Θετικών Σπουδών της Γ΄τάξης του γενικού λυκείου. Με κατάλληλες τροποποιήσεις μπορεί να αξιοποιηθεί και στην Α΄τάξη του γενικού λυκείου.

Το διδακτικό σενάριο επιχειρεί να καθοδηγήσει τους μαθητές στην ανακάλυψη της σχέσης μεταξύ ηλεκτρονιακής δομής και θέσης στον περιοδικό πίνακα αλλά κυρίως στην ερμηνεία της περιοδικότητας των χημικών ιδιοτήτων των στοιχείων.

Η υλοποίησή του στηρίζεται στο σχήμα πρόβλεψη- έλεγχος- συμπέρασμα και ανατροφοδότηση και απαιτεί υποστηρικτικό και καθοδηγητικό ρόλο από τον εκπαιδευτικό ενώ παράλληλα καλλιεργεί μεταγνωστικές δεξιότητες (αυτοέλεγχος, αυτοαξιολόγηση, αυτοδιόρθωση).

 

Εκπαιδευτικό Πρόβλημα: 

Προβλέπεται στο Α.Π.Σ. η διδασκαλία της ενότητας που περιγράφεται στον τίτλο του διδακτικού σεναρίου στα πλαίσια του μαθήματος της Χημείας Γ΄ Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης (ενότητες 6.3 και 6.4 του σχολικού εγχειρίδιου). Υπό προϋποθέσεις και με κατάλληλες προσαρμογές το σενάριο μπορεί να απευθύνεται και σε μαθητές της Α’ Λυκείου.

Έχει επανειλημμένα αναφερθεί στη βιβλιογραφία η δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι μαθητές στη διαμόρφωση ενός νοητικού μοντέλου για τον Περιοδικό Πίνακα το οποίο θα συνδυάζει τη θέση των ατόμων των στοιχείων στον Π.Π. με την υποατομική τους δομή καθώς και με τις ιδιότητές τους (ατομική ακτίνα-ηλεκτραρνητικότητα- ενέργεια ιοντισμού κ.α.).

Οι μαθητές δυσκολεύονται να συλλάβουν τη σημασία του Π.Π. ως πηγής πληροφοριών για το σύνολο των χημικών στοιχείων του σύμπαντος και επιπλέον αδυνατούν να τον χρησιμοποιήσουν για να προβλέψουν τη χημική συμπεριφορά αλλά και τις φυσικές ιδιότητες των χημικών στοιχείων.

Μέσω της συγκεκριμένης διδακτικής παρέμβασης που βασίζεται στο μοντέλο της καθοδηγούμενης ανακάλυψης σε ομαδοσυνεργατικό περιβάλλον επιχειρείται η αναδόμηση προϋπαρχόντων παρανοήσεων των μαθητών (πχ. σχετικά με το ποιος πρότεινε το σύγχρονο περιοδικό πίνακα και με ποιο κριτήριο ταξινομούνται σε αυτόν τα χημικά στοιχεία). Επιπλέον παρέχονται με φιλικό προς τους μαθητές τρόπο όλες οι απαραίτητες πληροφορίες για να «ανακαλύψουν» τη σχέση ατομικής δομής – θέσης στον Π.Π. καθώς και για να «συμπεράνουν» και να «αιτιολογήσουν» σχετικά με τις περιοδικές ιδιότητες των στοιχείων και τους παράγοντες που τις επηρεάζουν. 

Φάσεις Ψηφιακού Σεναρίου: 
45 λεπτά
Φάση 1: Σύγχρονος περιοδικός πίνακας. Εισαγωγή.
Χώρος Διεξαγωγής: Εργαστήριο ηλεκτρονικών υπολογιστών.
45 λεπτά
Φάση 2: Περιοδικός Πίνακας- Περιοδικές Ιδιότητες
Χώρος Διεξαγωγής: Εργαστήριο ηλεκτρονικών υπολογιστών.
45 λεπτά
Φάση 3: Περιοδικές ιδιότητες. Ατομική ακτίνα, Ea
Χώρος Διεξαγωγής: Εργαστήριο πληροφορικής
Διδακτικοί Στόχοι: 
  1. Να αιτιολογεί σχετικά με το κριτήριο κατάταξης των στοιχείων
  2. Θα ορίζει τους τομείς του περιοδικού πίνακα και θα περιγράφει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους
  3. Ερμηνεύει την περιοδικότητα των ιδιοτήτων με κριτήριο την ηλεκτρονιακή τους δομή
  4. Προβλέπει τη μεταβολή της ατομικής ακτίνας και της ενέργειας ιοντισμού με βάση τη θέση των στοιχείων
Λέξεις κλειδιά που χαρακτηρίζουν τη θεματική του σεναρίου: 
Περιδικός πίνακας
Τομείς
Περιοδικότητα ιδιοτήτων
Υλικοτεχνική υποδομή: 
Εργαστήριο υπολογιστών ή υπολογιστής με βιντεοπροβολέα Σύνδεση στο διαδίκτυο
Δημιουργός Σεναρίου: Ηλίας Ζαφειριάδης (Εκπαιδευτικός)